Medieval Latin Tales

  ~The Clever Thief ~

De Thesauro et Fure Astuto

~ Part 7 ~

Edited by Eugene R. Moutoux

antea - (adv.) before
calliditas, calliditatis, f. - cleverness, skill, cunning
cingo, cingere, cinxi, cinctus - to surround, encircle
clam - secretly
cohaereo, cohaerere, cohaesi, cohaesus - to consist of; hold togather, remain
demitto, demittere, demisi, demissus - to send down, let down, lower
dimitto, dimittere, dimisi, dimissus - to send away, dismiss
dolor, doloris, m. - suffering, sorrow
immo - on the contrary
iuro, iurare, iuravi, iuratus - to swear
lacrimosus, lacrimosa, lacrimosum - tearful
membrum, membri, n. - limb; part of the body
misereor, misereri, miseritus sum - to have pity
odium, odi, n. - hatred
opera, operae, f. -  effort, work
os, ossis, n. - bone
pectus, pectoris, n. - breast; chest; heart, soul
persequor, persequi, persecutus sum - to follow relentlessly
porro - at a distance; formerly; then
privo, privare, privavi, privatus - to deprive, rob
proicio, proicere, proieci, proiectus - to throw out, throw down
prosum, prodesse, profui - to be useful, benefit
requiro, requirere, requisivi, requisitus - to search for; ask
sanus, sana, sanum - sound, healthy
suadeo, suadere, suasi, suasus - to recommend, advise
vix - scarcely
vultus, vultus, m. - countenance, look, face
Senex vero affirmabat regem vix posse invenire quod quaereret, suadebat autem ut cadaver iterum per eandem traheretur civitatem. Quod et factum est. Cumque ut prius ventum esset ad domum eius, filius, internum animi dolorem non ferens, filium parvulum in puteum qui pro foribus erat clam proiecit, tuncque vultum unguibus carpens voce lacrimosa populum quasi ad liberandum filium convocat. Accurit iterum mater cum filiis, cingunt puteum, lacrimantur, aliique funibus ad extrahendum puerulum in puteum se demittunt et alii eos iterum sursum trahunt. Quid plura? Capitur iterum ille solus duciturque ad regem et interim cadaver per alias civitates frustra tractum ad regem vix ossibus et nervis cohaerens reducitur. Porro rex videns hunc iterum captum quem antea dimiserat et nimium admiratus: "Quid prosunt," ait, "tibi callidae deceptiones? Dii summi te produnt, furta tua et scelera te accusant. Redde ergo thesaurum et iuro tibi per meam magnique Iovis potentiam nec te vita nec aliquo me privaturum membro, sed sanum et integrum liberumque dimissurum." Tunc latro calliditate sua utens, producta primo suspiria ab imo pectoris trahit, dehinc talem emittit vocem: "O me, omnium infelicissimum hominum, quem tanto dii odio persequuntur, ut nec solum mihi diem sine doloribus et cruciatibus corporis et animi transire permittant! Heri mihi dies infelix pollicem abstulit; hic hodie infelicior filium unicum demersit in puteum, et ecce de thesauro regis requiror." Tunc etiam lacrimis falsis, immo verissimis perfusus, "Magnum," ait, "o rex, beneficium solaciumque praestiteris misero, si me ab hac vita quae omni tormento, omni morte mihi gravior videtur, subtraxeris." Rex autem cum iuvenem crebris perfundi lacrimis mortemque loco beneficii quaerere videret audiretque eum vere ipso die filium perdidisse hesternoque die pollicem, miseratus hominem abire sivit, centum ei argenti marcas pro solacio tribuens. Sic iterum rex deceptus consiliarium suum adiit, aiens se frustra operam insumpsisse.
ventum esset: (passive, impersonal) they had come / puteum: well, pit / parvulum: very small / foribus: door / unguibus: fingernails / carpens: tearing at / funibus: ropes / puerulum: little boy / sursum: up / quid: (interrogative adverb) / frustra: in vain / nervis: tendons / nimium: exceedingly / callidae: clever / dii: (alternate form of dei) / suspiria: sighs / imo: bottom / dehinc: and theme: (exclamatory accusative) / cruciatibus: torments / demersit: plunged / perfusus: drenched / solacium: solace, comfort / praestiteris: you will show / subtraxeris: you will remove / crebris: abundant / perfundi: was drenched / hestero die: the day before / tribuens: giving / marcas: marks (coins) / insumpsisse: had expended
Go to The Clever Thief, Part 8
Return to Medieval Latin Tales - Title Page