Medieval Latin Tales

  ~The Clever Thief ~

De Thesauro et Fure Astuto

~ Part 1 ~

Edited by Eugene R. Moutoux

adulescens, adulescentis - young, maturing
argentum, argenti, n. - silver
aurum, auri, n. - gold
cingo, congere, cinxi, cinctus - to surround; gird
clavis, clavis, f. - key
comparo, comparare, comparavi, comparatus - to prepare; get, procure
cupidus, cupida, cupidum - desirous
debilitas, debilitatis, f. - feebleness, weakness
divitiae, divitiarum, f. - riches, wealth
emo, emere, emi, emptus - to buy
expendo, expendere, expendi, expensus - to spend
experior, experiri, expertus sum - to try, test
fidelis, fidele - faithful
frango, frangere, fregi, fractus - to break
iterum - again
largus, larga, largum - abundant
licentia, licentiae, f. - freedom; license; permission
maestus, maesta, maestum - sad
magis - (adv.) more
minuo, minuere, minui, minutus - to lessen, diminish
nimis - excessively
parco, parcere, peperci, parsus - to spare (w/ dat.)
quidam, quaedam, quiddam - (a) certain (one)
repleo, replere, replevi, repletus - to fill up
senectus, senectutis, f. - old age
sino, sinere, sivi, situs - permit, allow, let
studeo, studere, studui, ---, - to be eager, desire
thesaurus, thesauri, m. - treasure
turris, turris, f. - tower
utor, uti, usus sum - to use (w/ abl.)
vero: indeed
Fuit antiquo tempore rex quidam magnus et potens. Qui, colligendi thesauros cupidissimus, magnae altitudinis latitudinisque turrim auro, argento pretiosisque omnibus rebus usque ad summum repleverat. Habebat autem hic militem quem in multis fidelem expertus erat, cui et claves sui commisit thesauri. At miles thesaurum servandum suscipiens, cum iam multis annis evolutis labore et senectute fractus esset nec posset iam tumultum curamque curiae sustinere, regem rogabat ut suae debilitati senectutique parcens, claves thesauri reciperet seque sineret propriam redire domum liceretque sibi inter filios reliquum vitae suae tempus quietum agere et iucundum. Rex vero, cum militem optime de se meritum iudicaret, eum magnis donatum muneribus maestus tamen abire sivit. Receptis igitur clavibus, thesaurum iterum alii commisit servandum. Miles autem domum veniens curam sibi suaeque familiae sollicitus impendebat. Habebat hic multos filios, quorum primogenitus militari iam balteo cingebatur. Quem cum pater nimis tenere diligeret, omnes ei exposuit divitias iussitque large expendentem famam sibi et amicos divitiis comparare. Ipse vero, ex licentia paternis liberius largiusque utens rebus, equos, arma, vestes, ceteraque quibus magis adulescentium aetas delectari solet studuit comparare, amicos multos muneribus emens facile post munera ab amicitia recessuros. Brevi ergo tempore loculos patris minuit; exhausta pecunia, ad patrem redit dicitque se pecunias defecisse.
collegendi: of acquiring / turrim: acc. s. of turris / usque ad summum - to the top / thesaurum servandum suscipiens: who undertook the job of guarding the treasure / multis annis evolutis: (ablative absolute) after many years had passed / curiae: of the (king's) court / liceret sibi: he be allowed / iucundum: pleasant / optime de se meritum: deserved the best from him / curam . . . sollicitus impendebat: gave full attention to / primogenitus: first-born / balteo: belt / tenere: tenderly / recessuros: who would withdraw / loculos: money boxes
Go to The Clever Thief, Part 2
Return to Medieval Latin Tales -  Title Page