Medieval Latin Tales

~ The Proud Emperor ~

De Superbia et Arrogantia Imperatoris Ioviniani

Part 4

Edited by Eugene R. Moutoux

Important Words

accedo, accedere, accessi, accessurus - go to, draw near, approach

adventus, adventus, m. - arrival; approach

dubito, dubitare, dubitavi, dubitatus - doubt

domina, dominae, f. - mistress

enim - (conj.) for

iuxta - (prep. w/ acc.) next to, near to

mensa, mensae, f. - table

nisi - except; unless

nosco, noscere, novi, notus - know

nullus, -a, -um - (declined like unus) no, none, not any

plebs, plebis, f. - the common people

saepe - often

saltem- at least

uxor, uxoris, f. - wife

Ille sic deiectus ultra quam credi potest gemitus et suspiria emittebat et ait intra se: "Heu mihi. Quid faciam? Confusus sum. Sum enim opprobrium hominum et abiectio plebis. Melius est me ad palatium meum pergere, et mei de curia notitiam mei habebunt. Si non illi, saltem domina uxor mea notitiam mei habebit per certa signa." Solus ad palatium ex toto nudus accessit, ianuam pulsavit. Audita pulsatione, ianitor ianuam aperuit. Quem cum vidisset ait: "Dic mihi, quis est tu?" Et ille: "Numquid non novisti me?" Qui ait: "In nullo." At ille: "De hoc admiror quia portas meas vestes." Qui ait: "Mentiris, quia vestes domini mei imperatoris porto." Et ille: "Ego sum ille. In signum huius rogo te dei amore, ut ad imperatricem pergas et ei de adventu meo dicas, ut mihi celeriter vestes mittat, quia aulam intrare volo. Si vero dictis tuis non credet, impera ei ut per ista signa et ista, quae nemo novit nisi nos duo, tibi per omnia credat!" Ait ianitor: "Non dubito quin sis insanus, quia iam dominus meus in mensa sedet et imperatrix iuxta eum. Verumtamen, quia dicis te imperatorem esse, imperatrici nuntiabo et sine dubio graviter propter hoc punieris."

Ianitor ad imperatricem perrexit, flexis genibus omnia ei rettulit. Illa non modice contristata ad dominum suum conversa, iuxta quem sedebat, ait: "O domine mi, audite mirabilia! Signa privata inter nos saepius acta quidam ribaldus per ianitorem mihi recitat et dicit se imperatorem esse et dominum meum." Ipse cum hoc audivisset, praecepit ianitori ut eum introduceret in conspectum omnium.

gemitus et suspiria: groans and sighs / Heu mihi: Woe is me (alas!) / opprobrium: reproach / abiectio: outcast / melius: better / mei de curia: my courtiers / quem: (translate after cum) him / numquid non: not at all / in nullo: not at all / portas: you are wearing / dei amore: for the love of God / adventu: arrival / aulam: court / dictis: (dat. w/ credo) words / ista signa et ista: particular signs / quin: (w/ verbs of doubting) that / verumtamen: nevertheless / sine dubio: without a doubt / flexis genibus: kneeling / retullit: related / non modice: (not a little) greatly / contrista: saddened / conversa: turned (toward); facing / saepius: rather often / acta: exchanged / praecepit: instructed / conspectum: sight
English relative pronouns are who, (whom, whose), which, and that. Latin has only one relative pronoun, which is declined as follows:
qui quae quod qui quae quae
cuius cuius cuius quorum quarum quorum
cui cui cui quibus quibus quibus
quem quam quod quos quas quae
quo qua quo quibus quibus quibus
Punieris is in the future tense, passive voice. Here are the future-tense passive forms of representative verbs of all four conjugations:
portabor docebor ponar audiar
portaberis doceberis pokers audieris
portabitur docebitur ponetur audietur
portabimur docebimur ponemur audiemur
portabimini docebimini ponemini audiemini
portabuntur docebuntur ponentur audientur
The future form poneris differs from the present form poneris in the length of the e and, consequently, in its accented syllable; the future poneris has a long e and is accented on the second-last syllable, whereas the present poneris has a sort e, which causes the accent to revert to the third-last syllable.

Return to Medieval Latin Tales - Title Page

Go to The Proud Emperor- Part 5