Medieval Latin Tales

~ The Proud Emperor ~

De Superbia et Arrogantia Imperatoris Ioviniani

Part 5

Edited by Eugene R. Moutoux

Important Words

audeo, audere, ausus sum - dare

canis, -is, m. and f. - dog

diligo, diligere, dilexi, dilectus - choose; love

fides, fidei, f. - faith

frango, frangere, fregi, fractus - break

huc - here, hither (to this place)

imperatrix, imperatricis, f. - empress

item - likewise

iste, ista, istud - this, that, he, she

iuramentum, -i, n. - oath

loquor, loqui, locutus sum - speak

miror, mirari, miratus sum - wonder, be amazed

pervenio, pervenire, perveni, perventus - arrive

occido, occidere, occidi, occisus - kill

sine - (prep. w/ abl.) without

mirabilis, -e - amazing; unusual

punio, punire, punivi, punitus - punish

quaero, quaerere, quaesivi, quaesitus - seek, ask

tamen - nevethteless

traho, trahere, traxi, tractus - drag

volo, volare, volavi, volatus - fly

Qui cum introductus esset ex toto nudus, canis quidam, qui antea eum multum dilexit, ad guttur saltavit, ut eum occideret, sed ab hominibus prohibitus est eum laedere. Item quendam falconem habebat in pertica, qui cum eum videret, ligaturum fregit et extra aulam volvavit. Ait imperator omnibus in aula, sedentibus in mensa, sive stantibus: "Carissimi," ait, "audite mea verba, quae isti dicam! Dic mihi, carissime, quis es tu et ob quam causam huc venisti?" At ille: "Domine, imperator sum istius imperii et dominus istius loci; et ideo huc veni ut loquar cum imperatrice." Ait imperator omnibus circumstantibus: "Dicite mihi per iuramentum quod fecistis, quis nostrum est imperator et dominus?" At ille: O domine, ista est quaestio mirabilis. Per iuramentum quod fecimus, numquam illum nequam vidimus, quod scimus; sed tu es dominus noster et imperator, quem a iuventute habuimus. Et ideo rogamus ut puniatur, ut omnes exemplum capiant." Imperator ille conversus ad imperatricem et ait: "Dic, domina, mihi per fidem qua teneris, nosti tu istum hominem, qui dicit se imperatorem et dominum tuum esse?" At illa: "O bone domine, cur talia a me quaeris? Nonne plus quam XXX annis in sociatate tua steti et prolem per te habui? Sed unum est quod miror, quomodo ribaldus ille pervenit ad nostra secreta inter nos perpetrata." Imperator ille dixit ei: "Quia tam audax fuisti ut te imperatorem nomines, do pro iudicio ut ad caudam equi hodie sis tractus. Et si iam nunc talia audes affirmare, turpissima morte te condemnabo!" Vocavit satellites, praecepit eis ut eum ad caudam equi traherent, ita tamen, ut non occideretur. Et sic factum est. antea: (adv.) before / guttur: throat / saltavit: jumped / laedere: hurt / pertica: long pole / ligaturum: binding / extra aulam: outside of the palace / sedentibus: to those sitting / sive: as well as / isti: (dat. sing.) to this man / ob quam causam: for what reason / istius imperii: of this very empire / iuramentum - oath / nostrum: (gen. pron.) of us / iuramentum - oath / nostrum: (gen. pron.) of us / nequam: good for nothing person / quod: as far as / iuventute: youth / rogamus: we ask / conversus: turned / nosti (contracted form): do you know / talia: such things / prolem: offspring / perpetrata: done / tam audax: so bold caudam: tail / sis tractus: you be dragged / iam nunc: henceforth / turpissima: most vile / satellites: attendants / praecepit: he ordered
The comparative degree of a Latin adjective is formed by adding -ior (m. and f.) and -ius (n.) to the stem of the positive degree. The comparative degree is declined like a third-declension noun., as follows: (from turpis, -e, ugly)
turpior turpior turpius
turpioris turpioris turporis
turpiori turpiori turpiori
turpiorem turpiorem turpius
turpiore turpiore turpiore
...and so on for the plural. The superlative degree is formed by adding -issimus (m.), -issima (f.), -issimum (n.) to the positive stem; it is declined like a first- and second-declension adjective, as follows:
turpissimus turpissima turpissimum
turpissimi turpissimae turpissimi
turpissimo turpissimae turpissimo
turpissimum turpissimam turpissimum
turpissimo turpissima turpissimo

...and so on for the plural.

Return to Medieval Latin Tales - Title Page

Go to The Proud Emperor- Part 6